Sprekers: Dr. Alfred Pijpers en Prof. dr. Cees Flinterman
Debat SIB-Leiden, 24 maart 2010
Op woensdagavond 24 maart organiseerden SIB-Leiden, de NVVN en het NGIZ een debat over de legitimiteit en effectiviteit van het systeem van collectieve veiligheid dat door de Verenigde Naties wordt gehanteerd. Een gezelschap van ongeveer dertig leden van NGIZ, NVVN en SIB-Leiden kwam bijeen om over dit thema met twee uitstekende sprekers een debat te voeren.
Nadat het rapport van de Commissie Davids in Nederland voor opschudding zorgde, lieten diverse auteurs zich uit over de benodigde legitimeit voor militaire interventie. Deze avond bepleitte prof. dr. Cees Flinterman (UU en UM) de meerwaarde van het volkenrecht. Verder vreesde hij dat de onrechtmatige interventie van onder meer de VS in Irak in 2003 een erosie van het internationaal recht in gang heeft gezet. Hierdoor werden ook elders fundamentele principes over boord gezet: wie had zich in 2000 kunnen voorstellen dat men enkele jaren later verdachten zonder rechtzaak jaren zou vasthouden, en dat men verdachten zou martelen om meer informatie te vergaren?
Dr. Alfred Pijpers (Clingendael) benaderde de discussie vanuit een politicologisch oogpunt. Hij zag de meerwaarde van het internationaal recht, maar ook het politieke karakter van de Veiligheidsraad en het belang van niet-juridische overwegingen. Pijpers wees erop dat recht niet statisch is, soms kan het nodig zijn om militair te interveniëren zonder dat daar een juridisch mandaat voor is. We zouden ons door bestaand recht niet moeten laten belemmeren dat te doen wat noodzakelijk is.
Beide sprekers waren het er over eens dat er situaties geweest zijn waarin interventie wenselijk was, maar waar de Veiligheidsraad door politieke verhoudingen verlamd bleek. De inbreng vanuit de zaal door onder meer prof. Fred van Staden en prof. Hans van Ginkel maakte dat een levendige discussie volgde. Grote vragen werden opgeworpen over de toekomst van de wereld in het algemeen en het internationaal recht in het bijzonder. Deze discussie was precies het oogmerk van de avond, want zoals dr. Yvonne Donders aangaf: ‘zonder wrijving geen glans’.
Verslag: Bruno Braak, voorzitter SIB-Leiden